Д.Жаргалсайхан эдийн засагч, банк, санхүү болон хөрөнгийн зах зээлийн мэргэжилтэн. Компани, банк, санхүүгийн байгууллагуудад менежмэнт, түүний дотор стратегийн төлөвлөлт болон өрсөлдөх чадварын зөвлөхөөр ажилладаг.


НИЙТЛЭЛҮҮД

Хөдөөгийн иргэд хот суурин бараадаад, орон нутаг эзгүйрч байна. Эдүгээ Улаанбаатарт хүн амын тал нь төвлөрч, үлдсэний хагас нь аймаг, сумын төвд нь амьдарч байна. Монголчуудын дөнгөж арав хүрэхгүй хувь нь малчин буюу бидний соёл, ёс заншлын үндэс болсон нүүдлийн аж ахуй эрхэлж байна. Далан саяд дөхөж буй таван хошуу малын 86 хувийг нь хонь, ямаа бараг тэнцүү эзлэх болов. Бэлчээрийн даац хэтэрч, цөлжилт тэлсээр байна. Бэлчээртээ мал нь, хотод хүн нь багтахаа байжээ. Хотын сургуульд сурагчид нь багтахгүй, харин сумын сургуульд сурагчид нь олдохгүй болов.

Зөвхөн ардчилсан төр засагтай, зах зээлийн эдийн засагтай улс орон л хүний нөөцөө оновчтой хөгжүүлж, иргэдээ аз жаргалтай болгож чаддаг. Дарангуйлагчийн засаглалтай оронд чөлөөт эдийн засаг ч байдаггүй учир тийм боломж хязгаартай. Тэгвэл яагаад ардчилсан төр засагтай, зах зээлийн эдийн засагтай гэх Монгол улс хүний нөөцөө хөгжүүлж, баялаг болгож чадахгүй байна вэ?

2015 оны НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 70 дугаар чуулганы шийдвэрээр дэлхийн 193 орон тус тусынхаа "Тогтвортой хөгжил-2030" хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж байна.

Монгол улс хямралаас хямрал дамжсаар арваад жилийн нүүр үзэв. Манай эдийн засаг нүүрс, зэсийн үнэ, уул уурхайн мөчлөгөөс хамаардаг нь үнэн ч, түүнээс илүү хамаардаг болоод буй хүчин зүйл бол монголын улс төр.

Монгол Улс иргэдээ ядуурал, тэгш бус байдлаас хамгаалах ажлыг 75 жилийн өмнөөс эхлүүлжээ. Энэ хугацаанд хүн ам бараг тав дахин өсөж, нийгмийн хамгааллын хүрээ ч тэлсээр эдүгээ даатгал, халамжаас бүрдсэн томоохон тогтолцоо бүрджээ.

Дорнын чуулганы дүгнэлт

Владивостокд өнгөрсөн долоо хоногт, гурав дахь жилдээ болсон Дорнын Эдийн Засгийн Чуулганд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга тэргүүтэй төр, бизнесийн төлөөлөгчид оролцов. Чуулга уулзалтын үеэр Монголын Ерөнхийлөгч Оросын Ерөнхийлөгч В.В.Путин, Японы Ерөнхий сайд Шинзо Абэ, БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Мүн Жэ Ин нартай уулзав.

Монголд дээд боловсролтой ажилгүйчүүдийн тоо жилээс жилд нэмэгдэж, гадагшаа гарч мэргэжил чадвараа дээшлүүлэхийг залуус эрхэмлэх болжээ.

Эзэмшил

Улс орон элбэг хангалуун, амгалан тайван амьдрахын тулд гурван үндсэн нөхцөл байдал бий болсон, хөгжиж бэхэжсэн байх ёстой. Энэ бол ардчилал, зах зээл болон шинэ бүтээл (innovation) бөгөөд эдгээрийг энэ эрин зуунд хөгжлийн томьёо ч гэж хэлдэг.

Монголын засгийн газар, ард иргэд бүгдээрээ зээлээс зээлийн хооронд амьдрах болж, “өрийн хавханд” гацчихаад байна. Төр засгийн эрх баригчид өр зээлгүйгээр эдийн засаг хөгжихгүй гэж үздэг болов.

ХӨГЖЛИЙН ТОМЬЁО

Хүн төрөлхтний түүхэнд гурван том хувьсгал болжээ. Хөдөө аж ахуйн, аж үйлдвэрийн болон мэдээллийн гэж нэрлэгддэг хувьсгал тус бүр нийгмийг асар өргөн хүрээтэй, маш их хурдтайгаар хөгжлийн шинэ шатанд түлхэн шилжүүлсэн юм.

Хорвоо дэлхийн бүх нөөцийг эдүгээ хүний, санхүүгийн, материалын, мэдээллийн ба цагийн гэж тав ангилдаг болжээ. Энэ таван нөөцийн олдоц, ашиглалт, боловсруулалтын чадвар, түвшнээс хамаараад улс орны, хувь хүний хөгжил ялгаатай.

Системийн онолоор нийгмийг таван бүрэлдэхүүн хэсэгт (баялаг буюу эдийн засаг, мэдлэг буюу шинжлэх ухаан, эрх мэдэл буюу улс төр, ёс заншил буюу ёс суртахуун ба соёл урлаг буюу гоо үзэмж) хуваадаг тухай өмнөх нийтлэлд өгүүлсэн. Эдгээр хэсгүүдийн уялдаа холбоо харилцан зохистой байж чадвал тухайн нийгэм хөгжиж, нийгмийн зохион байгуулалт нь гишүүддээ өгөөжтэй болдог. Мөн баялагийн буюу эдийн засгийн хэсгийг нь задлан шинжилж Монгол улсад ямар гээч саад бэрхшээл тулгарч байгаа, ямар үр дагавартай болох тухай дурьдсан.

Анагаах ухаанд харилцан холбоотой, хам шинж тэмдгүүдийг синдром гэж нэрлэдэг. Энэ нь Грекийн “цуг өрнөх” гэсэн үгнээс гаралтай. Монгол улс маш их улс төржсөн учраас сонгуулийн үеэр иргэд хүчтэй талцан хуваагдаж, гэр бүл дотор хүртэл том маргаан болдог. Сонгууль ч болдгоороо болж хэн нэг нь л ялдаг.

Насан туршийн боловсрол

Энэ хавар Монголын 37 мянган залуус ерөнхий боловсролын сургуулиа төгсөж, техник мэргэжлийн болон их дээд сургуульд үргэлжлүүлэн сурахаар зэхэж байна. Монголчууд бид улам бүр өөрчлөгдөж буй энэхүү нийгмийн шинэ нөхцөл байдалд үр хүүхдээ дасан зохицож, ажиллаж амьдрахад нь бэлдэж чадаж байна уу?

Хүн бүр ижил тэгш эрхтэй, аз жаргалтай амьдрахын төлөө төрдөг. Ямар ч хүн ажил хийгээд, бүтээснээ борлуулаад, орлогоороо хэрэгцээгээ хангаж, боловсорч хөгжөөд, дуртай газраа аялаад, үр хүүхдээ мөн л тэгж хүмүүжүүлж аз жаргалтай амьдрах учиртай.

Ачаалж байна ...